Zeven vragen over afschot van wolven: 'Als je gaat schieten, komen er meer welpen'

De doodgeschoten wolf uit Wapse.
De doodgeschoten wolf uit Wapse. © RTV Drenthe
Drenthe wil probleemwolven die twee keer goed beschermde dieren aanvallen, gaan afschieten. Maar aan afschot zitten nogal wat haken en ogen. Wolvenkenner Dick Klees beantwoordt zeven vragen over afschot.

1. Helpt afschot?

"Als het bijvoorbeeld een één- of tweejarige wolf betreft die veel schapen pakt, dan zou het kunnen helpen. Maar als je een van de ouders neerschiet, dan verstoor je de sociale samenhang in de roedel, die door de ouders wordt bepaald. Iedere wolf van de roedel gaat dan voor eigen gewin op pad. Die gaan dan op makkelijke prooien jagen. Dat dooft pas uit als ze ervaring opdoen met het jagen op wilde prooien. Er zijn veel voorbeelden dat de schade dan erg toeneemt."

2. Krijgen we niet veel te veel wolven als we niet gaan schieten?

"In Europa zijn er gemiddeld zes tot zeven wolven per roedel. Een nieuw gevestigde roedel krijgt de eerste twee jaar meer jongen. Maar als er meer bezette territoria zijn, dan daalt het aantal jongen naar twee tot drie per jaar. Het duurt twee tot drie jaar voordat er een evenwicht komt. Dan begint de onderlinge concurrentie tussen roedels. Dan kunnen wolven elkaar gaan doodvechten. Als je gaat schieten, dan houd je grote worpen."

3. Is afschot de enige oplossing voor de roedel in het Drents-Friese Wold, omdat die heeft geleerd om door wolfwerende rasters heen te komen?

"Het is de vraag of de wolvenrasters goed genoeg waren. Als een wolf weinig succes heeft met het pakken van landbouwhuisdieren, dan gaat die op een gegeven ook niet meer alle rasters bij langs."
"Daarnaast gaan jonge wolven wel mee op jacht, maar het doden gebeurt door de ouders. Jonge dieren hebben dan wel gezien hoe het werkt en moeten dit nog steeds zelf uitvoeren. Het is niet zo dat jonge dieren het kunstje hebben geleerd als ze het hebben afgekeken van de ouders. Een wolf is altijd bezig met risicoafweging. Want als die gewond raakt, dan kan die doodgaan van de honger."
"Een wolf die heeft geleerd om door een wolfwerend raster heen te komen, kan dit nog wel weer afleren. Al is afleren moeilijker dan aanleren. Als een wolf een paar keer negatieve ervaringen heeft, dan is dit een sterk leermoment."
"Ik geloof niet in technische oplossingen, zoals afschrikken met licht en geluid. Als er verder geen gevolgen zijn voor de wolf, dan werkt het maar een paar keer. Een schapenkadaver vies laten smaken of schapen een halsband geven die stroom afgeeft als een wolf aanvalt? Ik betwijfel of zulke dingen werken. En ik vraag me ook af of het mag, omdat je volgens de Habitatrichtlijn natuurlijk gedrag niet ongeoorloofd mag beïnvloeden."

4. Helpt het om de hele roedel in het Drents-Friese Wolf af te schieten?

"Nee. Morgen komt er dan een nieuwe wolf uit Duitsland aanlopen die het gat opvult. En als schapen dan nog steeds niet beschermd staan, dan ontstaat dezelfde situatie. Het is dweilen met de kraan open. Voorkomen dat een wolf een schaap als prooi gaat zien, is het beste."

5. Is het nodig om te schieten om te voorkomen dat de wolf de mens als prooi gaat zien?

"De wolf die je afschiet leert er niets van. Als een wolf van een roedel niet terugkomt, dan is het maar de vraag of de rest van de wolven kan redeneren hoe dat is gekomen. Evolutionair gezien richt de wolf zich niet op een mens maar op hoefdieren. Er zijn wel gevallen bekend van kinderen die schapen moesten hoeden en zijn gepakt door een wolf. Het is niet bekend of het hierbij om gerichte aanvallen ging of een wolf die zichzelf verdedigde. Wat aantallen betreft is een aanval van een wolf op een mens nooit een doodsoorzaak geweest die bedreigend is."

6. Is schieten niet onvermijdelijk omdat Nederland zo dichtbevolkt is?

"In Duitsland gaan mensen vroeg naar bed, zeker op het platteland. In Nederland is dag en nacht activiteit. Het aantal ontmoetingen tussen mens en wolf is daardoor in Nederland groter. De wolf moet er nog aan wennen dat hij in Nederland oog in oog staat met mensen. Een wolf kan zo gewend raken aan mensen dat die ze negeert. Zoals de 'muizenvanger' bij Oude Willem. Die gaf geen aanstoot aan de mensen die hem vanaf de openbare weg fotografeerden. Totdat mensen met blikjes gingen rammelen. Dan probeer je wolvengedrag te beïnvloeden en leer je de wolf een mens te associëren met eten. Als die wolf een volgende keer een mens tegenkomt en geen worst krijgt, dan kan die agressief worden."

7. Voor hoeveel wolven is er plaats voordat je aan populatiebeheer moet gaan doen in Nederland?

"Daarvoor moet je een eerst een gezonde staat van instandhouding vaststellen. Dat zijn afgebakende populaties die over een bepaalde periode moeten kunnen blijven bestaan met genoeg genetische variatie."
"Ik geloof niet dat de wolvendichtheid zo sterk gaat toenemen dat Nederland alle overtollige wolven in Europa, op gaat vangen. Een territoriaal systeem is een ruimte die wordt verdedigd. Dat schuift niet op. Als er geen geschikt territorium is voor een zwervende wolf, dan overleeft die het vaak ook niet. Zo'n wolf heeft geen terreinkennis, verplaatst zich in een onbekend gebied en wordt vaak verkeersslachtoffer."

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.