Langverwacht onderzoek Ruinerwold-verdachten nog niet klaar

De onderzoeksrapporten van het Pieter Baan Centrum (PBC) over verdachten Gerrit Jan van D. en Josef B. in de zaak die draait om het boerderijgezin uit Ruinerwold zijn niet op tijd klaar voor de zitting morgen bij de rechtbank in Assen. De rechtbank had erop gerekend dat morgen meer duidelijk zou zijn over de psychische toestand van de twee en of vader Van D. wel of niet door de politie kan worden verhoord.

Tijdens de vorige zitting in juli sprak de rechtbank de verwachting uit dat de PBC-rapporten morgen, tijdens de vierde openbare zitting sinds de aanhouding van de twee, klaar zouden zijn. De onderzoeken zijn wel afgerond, maar de conclusies hebben de rechters, het Openbaar Ministerie (OM) en de advocaten nog niet ontvangen.

Over hoe het kan dat dit langer duurt dan verwacht wil het Openbaar Ministerie, die opdrachtgever is van de onderzoeken, voorafgaand aan de zitting niks kwijt. "In de rechtszaal zal officier van justitie Gerard Veenstra daarop terugkomen", zegt een woordvoerder.

Jarenlange vrijheidsberoving

Zelfbenoemd aartsvader Van D. (68) en zijn Oostenrijkse klusjesman Josef B. (59) worden verdacht van onder meer vrijheidsberoving van de negen kinderen van Van D., die al jaren lang zijn eigen geloof predikte. Aanvankelijk gebeurde dat volgens het Openbaar Ministerie in hun voormalige woonplaatsen Zwartsluis, Hasselt, Staphorst en Meppel. De drie oudste kinderen ontvluchtten uiteindelijk het gezin.

Tot oktober vorig jaar woonde Van D. met zijn jongste zes kinderen zo'n tien jaar lang in een afgelegen boerderij aan de Buitenhuizerweg in Ruinerwold. Josef B. deed onder meer boodschappen en andere klussen. Het gezin kreeg inkomsten uit de verkoop van meubels die B. met nog een paar andere Oostenrijkers maakte. Van D. wordt ook verdacht van gijzeling en mishandeling van één van hen, mishandeling van zijn kinderen en seksueel misbruik van twee van hen.

Wel of niet verhoren?

Omdat Van D. een paar jaar terug zijn spraak is kwijtgeraakt als gevolg van een hersenbloeding, willen het Openbaar Ministerie en de rechtbank dat deskundigen van het Pieter Baan Centrum eerst onderzoeken of hij wel verhoord kan worden door de politie. Volgens zijn advocaat Robert Snorn is er wel communicatie mogelijk, maar kan Van D. alleen reageren op gesloten vragen.

Op de vorige zitting werd duidelijk dat Van D., die afhankelijk is van een rolstoel, niet naar het PBC in Almere kon vanwege 'gebouwelijke beperkingen'. Normaal gesproken wordt een verdachte daar zeven weken lang geobserveerd. "Nu zijn de onderzoekers meerdere keren bij mijn cliënt in het gevangenisziekenhuis in Scheveningen geweest", zegt zijn advocaat Robert Snorn.

Van D. ook naar Almere gebracht

Maar Van D. is de afgelopen periode toch ook twee keer een dag naar het Pieter Baan Centrum gebracht voor onderzoek. Snorn: "Kennelijk is op een bepaald moment besloten dat dat wel mogelijk was." Wat hem betreft hoeft de rechtbank het PBC-rapport over Van D. niet af te wachten. "Het lijkt mij goed dat de rechters hem zelf bezoeken om een oordeel te vormen over of hij wel of niet verhoord kan worden."

De Ruinerwold-vader is inmiddels overgeplaatst naar een gewone gevangenis. Hij zit nu in het detentiecentrum Schiphol. "Het is medisch gezien niet langer noodzakelijk dat hij in het gevangenisziekenhuis verblijft, heb ik te horen gekregen", zegt Snorn.

'Kamer niet uit geweest'

Josef B. heeft wel zeven weken in het Pieter Baan Centrum gezeten, maar niet meegewerkt aan het onderzoek. Normaal gesproken wordt het gedrag van verdachten dan wel geobserveerd. "Maar dat wordt ook erg lastig als je je kamer niet uitkomt", reageert B.'s advocaat Yehudi Moszkowicz. De Oostenrijker heeft volgens hem alleen maar op zijn kamer gezeten.

B. is boos op justitie en spreekt elke keer als hij voor de rechter verschijnt van een 'moderne inquisitie'. Hij vindt dat vader Van D., zijn kinderen en hij als aanhanger van Van D.'s religie het recht hebben om hun eigen geloof te belijden. Ook ontkent dat er strafbare dingen zijn gepleegd. Volgens Moszkowicz is de kans groot dat B. morgen wordt vrijgelaten. Waarom wil hij voorafgaand aan de zitting niet kwijt.

Morgen is dus de vierde zitting in deze rechtszaak. Maar wat is er in de vorige rechtszittingen besproken? Bekijk het hieronder in deze video.

Wil je alles lezen over het gezin dat jarenlang geïsoleerd zat in een boerderij in Ruinerwold? Bijvoorbeeld over de verdachte Josef B. of wil je meer lezen over het leven van het gezin in Zwartsluis en Hasselt? Bekijk dan het dossier hierover.