Wat is het oudste bewoonde dorp van Drenthe?

Wat is de oudste bewoonde plaats of dorp van Drenthe? Deze vraag werd ingestuurd naar Zoek het uit!, én kreeg de meeste stemmen in de stemronde van oktober.

De vraag lijkt simpel genoeg, maar een korte online zoektocht levert al verschillende claims van verschillende dorpen op, die allen beweren het oudste dorp van Drenthe te zijn.

Noordbarge

Zo is er Noordbarge, vlakbij Emmen: "Al in de tijd van de trechterbekercultuur werd Noordbarge bewoond en Noordbarge is het enige dorp in Drenthe dat sinds die tijd onafgebroken bewoond is. Daarmee is Noordbarge het oudste dorp van Drenthe en waarschijnlijk van Nederland", zo valt er te lezen op de website van het dorp.

Taarlo, Tynaarlo of Vries

Maar ook Taarlo, vijf kilometer ten noordoosten van Assen, beweert het oudste dorp te zijn. Bewijs hiervoor zou zijn dat het dorp genoemd wordt in een oorkonde uit 820 na Christus. "In de oorkonde staat dat Theodgrim, zoon van Aldgrim, het erfgoed dat hij van Ricfrid had gekregen, schenkt aan het klooster Werden. In de oorkonde staat letterlijk dat het erfgoed ligt in 'villa qui dicitur Arlo in pago Threant' dus: "in het dorp Arlo in de gouw Drenthe'.", zo staat te lezen op de wikipedia informatiepagina over het dorp.

"Volgens de oorkonde bevatte dit gebied ook een kerk. Het is echter onduidelijk of met deze passage Taarlo, Tynaarlo of Vries bedoeld wordt. In het gebied rond Taarlo zijn archeologische vondsten gedaan uit de Late Bronstijd tot Midden-IJzertijd (1100 v.Chr. - 250 v.Chr.). Er zijn ook vondsten gedaan uit de eerste en tweede eeuw na Christus."

Niet zo simpel

Een online zoektocht levert dus wel veel opties op, maar biedt geen zekerheid. Daarom kloppen we aan bij Michiel Gerding, hij is provinciaal historicus en weet dus bijna alles van de geschiedenis van Drenthe. "De vraag lijkt simpel genoeg, maar is dat zeker niet. Je kan niet zeggen dat er één oudste plek van Drenthe is."

"Ieder dorp is het oudste dorp van Drenthe", lacht Gerding. "Er is geen peil op te trekken. Een mooi voorbeeld is Pesse, daar komt binnenkort een boek over van Reinder Reinders en Tjalling Waterbolk. Die hebben de geschiedenis van de marke van Pesse onder de loep genomen. Pesse wordt voor eerst genoemd in 1141, in een geschreven akte. Dus dan zou je concluderen dat Pesse 879 jaar bestaat. Maar uit onderzoek blijkt dat Pesse in 600 en 700 na Christus al uit aantal erven bestaat. Die erven zwerven en worden verplaatst, en zo ontstaat een nederzetting. Maar die is dus al veel ouder dan in de eerste bekende akte vermeld wordt. En dit geldt voor alle dorpen op het Drents Plateau. Pesse bestond al in 800 voor Christus, voor de Romeinse tijd, in de Bronstijd", legt historicus Gerding uit.

Maaiveldhoogte in Drenthe (Rechten: Provincie Drenthe)

Het Drents Plateau is het hoger gelegen deel van Drenthe, bestaand uit zandgrond. Op bovenstaande foto kun je grofweg het rode en oranje deel beschouwen als Drents Plateau.

De meeste dorpen die claimen het oudste van Drenthe te zijn, liggen op het Drents Plateau. "Over het algemeen wordt aangenomen dat het moment waarop een dorpsnaam op een akte verschijnt, bijvoorbeeld bij de bezittingen van een bisschop, dan wordt aangenomen dat die eerste bekende vermelding het beginmoment van het dorp is", aldus Gerding.

"Maar dat wil niet zeggen dat er geen oudere aktes zijn, die nooit zijn opgedoken. En een dorp of plaats of nederzetting begint natuurlijk niet pas met bestaan op het moment dat iemand het ergens opschrijft."

Jongere dorpen

"De oudste nederzettingen liggen op het Drents Plateau. Dus eigenlijk kun je niet spreken van een oudste bewoonde dorp, maar wel van het oudste bewoonde gebied. Langs de rand van het Drents Plateau zie je dorpsnamen met een toevoeging in de naam, bijvoorbeeld Ruinerwold, of Roderwolde. Die dorpen zijn er later bij gekomen. En dan heb je nog de dorpen in de Veenkoloniën, die zijn nóg later gesticht."

Dat de dorpen ieder voor zich claimen de oudste te zijn, daar kan Gerding alleen maar om lachen. "Ze kunnen claimen wat ze willen, maar uit onderzoek blijkt vaak dat dorpen nog veel ouder zijn, dat er veel bewoning aan vooraf gegaan is. Dat maakt het juist leuk en interessant."

Gerding heeft er dan ook geen bezwaar tegen: "Als ze er per se een jaartal aan willen hangen zodat ze af en toe een feestje kunnen vieren, prima toch?"

Zoek het uit!

Heb jij ook iets wat je dwarszit en waar je maar geen antwoord op kan vinden? Stuur je vraag dan hieronder in!

Meer over dit onderwerp:
zoekhetuit historie Michiel Gerding
Deel dit artikel: