Jan van 't Zand zwaait af: 'Helaas geen persoonlijk afscheid'

Sport en politiek domineerden de afgelopen veertig jaar het leven van Jan van 't Zand. Aan het politieke leven komt per 1 januari een eind. De 68-jarige wethouder van gemeente De Wolden gaat met pensioen.

Formateur, informateur, fractievoorzitter, wethouder; bijna iedere rol in de gemeentepolitiek vervulde Jan van 't Zand. Het liefst stond hij met zijn 'voeten in de modder', in gesprek met inwoners buiten het gemeentehuis dus. Het coronajaar valt hem dan ook zwaar. "Ik zit letterlijk achter een schermpje op de zolderkamer. Van 8.30 uur tot soms 22.30 uur."

Sportief

Om zijn hoofd even leeg te maken en toch genoeg beweging te krijgen probeert hij wel dagelijks een rondje te fietsen. Helemaal nu hij niet zijn geliefde rondjes in Thialf kan rijden. Want naast familie en politiek staat Van 't Zand bekend om zijn voorliefde voor schaatsen en fietsen. In 1986 schaatste hij ongetraind de Elfstedentocht. "Daar ben ik W.A. van Buren voorbij gereden", doelt hij op het pseudoniem waaronder destijds kroonprins Willem-Alexander meereed.

"Niet dat ik hem gezien heb, maar hij startte voor mij en ik finishte voor hem, dus ik ben hem voorbijgegaan. Maar ik deed er twaalf uur over, echt dramatisch. De volgende dag kun je dan niet lopen, kan ik je verzekeren." Dat hij beter kan, wil hij dan ook graag vertellen. "Later heb ik een wedstrijd op de Weissensee van 200 kilometer gereden. Die reed ik in vijf uur."

Het uitrijden van de Elfstedentocht voelt voor vitale zestiger toch net wat fijner dan een politiek succes. Waar hij op sportief gebied een individualist is, is hij als politicus en bestuurder naar eigen zeggen een teamspeler. "Dat moet ook. Je moet dingen samen voor elkaar krijgen." En volgens de afzwaaiend wethouder kan dat juist goed in een plattelandsgemeente als De Wolden. "Participatie zit inwoners hier in de genen."

PvdA

Problemen signaleren en aan de gang gaan om het op te lossen, die combinatie vormde 38 jaar lang de rode draad in Van 't Zands politiek. Via zijn schoonvader komt hij in aanraking met de politiek. In 1982 is het daadwerkelijk de beurt aan Van 't Zand zelf. Namens de PvdA komt hij in de gemeenteraad van de toenmalige gemeente Zuidwolde. De WAO-crisis in de PvdA begin jaren '90 is voor Van 't Zand reden om te vertrekken. Zijn zetel staat hij af aan de partij, 'zoals het hoort'.

Maar niet veel later keert hij terug in de politiek. "De lokalen kwamen langs. Het was wel een dingetje in die tijd om van de socialen naar de lokalen te gaan, ik heb daar wel even over nagedacht." Meteen werd hij lijsttrekker, en met succes. Van de 13 raadszetels pakte hij er met zijn nieuwe partij drie (+1), de PvdA zakte juist van drie naar twee. "Daar werd de vriendschap niet beter van op dat moment", zegt hij hardop lachend.

Die periode stond volledig in het teken van de aanstaande gemeentelijke herindeling in 1998. Aanvankelijk staat gemeente De Wolden niet op de kaart. Dat gemeenten De Wijk, Ruinerwold, Ruinen en Zuidwolde samengingen, was lange tijd ondenkbaar. "Daar is jarenlang over gesteggeld." Hij ziet het als een van de hoogtepunten: de kleine gemeenten die gezamenlijk tegenwicht konden bieden. Dat het ook gelukt is de gemeente financieel gezond te krijgen, is een tweede prestatie van formaat, vindt hij.

Ambitie

Met Van 't Zand als nestor in de gemeenteraad groeit Gemeentebelangen De Wolden (GB) door tot acht zetels in de gemeenteraad, op een totaal van negentien. In 2014 smeedt GB een coalitie met de VVD, Van 't Zand wordt wethouder. Op papier is hij parttime wethouder in de eerste periode, in zijn tweede periode volledig. "De ambitie was er al langer, maar er waren altijd omstandigheden waardoor het net weer anders loopt. Ik had ook een prima baan. De noodzaak was er dus niet altijd."

Hij heeft genoten van 6,5 jaar wethouderschap. "Het was een hele stap, je zit letterlijk aan de andere kant van de tafel. Je moet veel meer aan de voorkant meedenken." De afgelopen drie jaar was Van 't Zand bezig met de grootste investering ooit in de gemeente: het Huus voor Sport & Cultuur Zuidwolde. Dat daar straks een andere wethouder het lintje doorknipt, deert hem niet.

Wat hem veel meer steekt is dat hij geen persoonlijk afscheid kan nemen van alle mensen die hij de afgelopen jaren tegenkwam. Slechts een digitaal afscheid is mogelijk. "Maar dat is niks, je kunt niet even een warme handdruk geven en elkaar in de ogen kijken. Er is niks persoonlijks bij."

Toekomst

En wat brengt de toekomst? De Weissensee lonkt, zodra het weer kan. Van 't Zand weet precies hoe het ijs in Oostenrijk erbij ligt. "Ik kijk er vooral naar uit om mijn eigen agenda weer zelf te bepalen. Wethouder zijn is een hectisch bestaan."

En De Wolden? "Ik zie voor De Wolden een fantastisch perspectief. Het platteland staat volop in de schijnwerpers. In deze coronacrisis zie je dat recreatie op het platteland populairder is. Qua wonen, werken en recreatie gaat De Wolden een gouden toekomst tegemoet."

Meer over dit onderwerp:
Zuidwolde Gemeente De Wolden Jan van 't Zand
Deel dit artikel: