5 vragen over de invoering van de avondklok

De Tweede Kamer is gisteren akkoord gegaan met de invoering van een avondklok. In de Kamer werd flink gediscussieerd over het tijdstip waarop de avondklok in zou moeten gaan.

De meeste Kamerleden steunden een voorstel van D66 voor een later tijdstip. Het kabinet wilde niet later dan 21.00 uur, omdat de maatregel volgens premier Mark Rutte anders niet effectief zou zijn. Het demissionaire kabinet wil de avondklok invoeren om te voorkomen dat de zorg straks niet weer overbelast raakt. Met de maatregel wil Rutte voorkomen dat achteraf gezegd wordt dat niet op tijd ingegrepen is. Volgens het kabinet zijn er grote zorgen over de Britse variant van het virus, die nog besmettelijker is.

Een motie van de PVV om juist geen avondklok in te voeren, kreeg steun van de Partij voor de Dieren, SGP, DENK, Forum voor Democratie en de onafhankelijke Kamerleden Henk Krol en Femke Merel van Kooten-Arissen. De tegenstanders spraken van een 'paardenmiddel' en 'een botte bijl', waarvan de mogelijke effecten niet echt zijn aangetoond.

Het coronavirus wordt vooral overgedragen in thuissituaties. Je mag sinds woensdag ook nog maar één bezoeker per dag ontvangen, in plaats van twee. Het kabinet wil er nu met de avondklok ook voor zorgen dat mensen 's avonds niet meer bij elkaar op bezoek kunnen. Ook is de avondklok er om ontmoetingen in groepen tegen te gaan.

Wanneer geldt de avondklok?

De avondklok gaat zaterdagavond in. Vanaf dan mag je tussen 21.00 uur 's avonds en 4.30 uur 's ochtends de deur niet uit. Als je toch de straat opgaat - zonder geldige reden - krijg je een boete van 95 euro. Premier Rutte zei woensdag tijdens de persconferentie dat er niet eerst gewaarschuwd wordt. Je krijgt dus gelijk een boete. Winkels die levensmiddelen verkopen, zoals supermarkten, sluiten uiterlijk om 20.45 uur.

De avondklok geldt tot woensdagochtend 10 februari, 4.30 uur.

Wie mag nog wel de straat op?

Dat hangt helemaal af van de reden waarom je buiten bent. Op de website van de Rijksoverheid staat wat wel een geldige reden is om je gedurende de avondklok buiten te bewegen en wat niet. Zo mag je na het ingaan van de avondklok nog wel de straat op, als dat bijvoorbeeld moet vanwege je werk. Je hebt dan een zogeheten 'Werkgeversverklaring' nodig. Verder mag je buiten zijn als je onderweg bent naar een uitvaart of vanwege een oproep van een rechter, officier van justitie of bezwaar- of beroepschriftenzitting. Ook daarvoor geldt dat je een verklaring moet kunnen tonen.

Volgens de Rijksoverheid is er ook aan ZZP'ers gedacht: "Als het noodzakelijk is dat u tijdens de avondklok naar buiten moet voor werk, dan is dit mogelijk." Daar komt later meer informatie over. Ook mag je naar buiten wanneer je zelf, een hulpbehoevend persoon of een dier dringend (medische) hulp nodig heeft.

Als je voor het afleggen van een examen of tentamen voor een opleiding op het MBO, HBO of WO onderweg bent en dit kunt aantonen, mag je ook naar buiten. Er is ook een uitzondering gemaakt voor gasten die op uitnodiging meedoen aan een live avondprogramma. Zij hebben de uitnodiging en een 'Eigen Verklaring' nodig.

Overigens mag je ook naar buiten bij een calamiteit. Daar heb je geen verklaring voor nodig. Ook mag je 's avonds nog wel je hond uitlaten, mits je dat alleen doet en je hond aangelijnd is. Daarvoor hoef je ook geen verklaring bij je te hebben. Het is daarnaast toegestaan om tijdens de avondklok terug te keren uit het buitenland of bij het verlaten van Nederland. Ook daar is geen verklaring voor nodig, maar je moet wel kunnen aantonen dat je uit het buitenland komt en uitleggen waarom je tijdens de avondklok reist.

Hoe werkt zo'n Eigen Verklaring of Werkgeversverklaring?

Met de verklaring kun je aantonen dat je op straat mag zijn, bijvoorbeeld omdat je onderweg bent voor een uitvaart. Zelf een formulier maken mag niet. De verklaringen zijn via de site van de Rijksoverheid te verkrijgen. Als je voor je werk naar buiten moet tijdens de avondklok, moet je daarvoor een Werkgeversverklaring hebben. Die verklaring moet je bij je werkgever regelen.

Agenten, brandweer- en ambulancemedewerkers hoeven voor hun werk geen formulieren bij zich te hebben. Ditzelfde geldt voor treinmachinisten, conducteurs, metro- en trambestuurders, buschauffeurs, taxichauffeurs, vliegtuigcrew en passagiersscheepvaartbemanning.

Het kan dus zijn dat je op straat gevraagd wordt om zo'n verklaring te overleggen. Kun je zo'n verklaring niet tonen, dan krijg je een boete. Premier Rutte liet daarnaast weten dat wanneer je een verklaring vervalst, je een misdrijf pleegt.

Moet ik altijd met zo'n formulier op zak lopen?

Nee, dat hoeft niet per se. Mocht je het formulier vergeten zijn mee te nemen, dan mag je 'm ook digitaal laten zien. Op je telefoon bijvoorbeeld.

Waarom denken deskundigen dat een avondklok helpt?

Volgens het Outbreak Management Team (OMT) brengt de avondklok het zogeheten reproductiegetal of R-getal naar beneden. Dat getal toont aan hoeveel andere mensen besmet worden door één iemand met het coronavirus. Volgens het OMT kan de avondklok het R-getal zo'n 8 tot 13 procent verlagen.

Het OMT heeft vier studies bekeken om tot dat advies te komen. Het ging om twee onderzoeken naar wat voor effect afzonderlijke maatregelen hebben. De twee andere onderzoeken gingen over de situatie in Frankrijk, waar ook een avondklok geldt. Maar in Frankrijk is de avondklok gecombineerd met andere maatregelen, schrijft de NOS. Mocht het aantal besmettingen inderdaad naar beneden gaan, dan is het lastig na te gaan 'hoeveel elke losse maatregel heeft bijgedragen'. "Er is geen land dat als enige maatregel een avondklok heeft", zei Jaap van Dissel van het RIVM in een briefing. "Het blijft bij een schatting. Dit is grofweg het effect dat je verwacht."

Op de site van de Rijksoverheid vind je alle informatie over de avondklok en de - in sommige gevallen - benodigde formulieren voor als je toch naar buiten moet na het ingaan van de avondklok.

Lees ook:

Meer over dit onderwerp:
corona vragen avondklok
Deel dit artikel: