PvdA en GroenLinks willen stevige lobby tegen opslag kernafval net over Duitse grens

Er moet geen hoogradioactief kernafval worden opgeslagen in ondergrondse zoutkoepels, net over de Duitse grens. Dat vindt de PvdA in Provinciale Staten. De partij wil een stevige lobby om aan de Duitse regering duidelijk te maken dat kernafval in zoutkoepels geen oplossing zou zijn voor het afvalprobleem.

De regering in Berlijn laat onderzoek doen in welke zoutkoepels kernafval het best opgeslagen kan worden. Grote zoutkoepels onder Dörpen, Lathen en Sögel in het Emsland zijn daarvoor nadrukkelijk in beeld. De drie grensgemeentes liggen ter hoogte van Ter Apel en Emmer-Compascuum.

Flinke lobby tegen ondergrondse opslag

Volgens PvdA-Statenlid Peter Zwiers moeten lokale en regionale overheden en het Rijk samen de stevige tegenlobby opzetten: "Want ik denk niet dat de regering in Berlijn onder de indruk is als we alleen vanuit de regio hier wat roepen", zegt hij. "Het is nu nog een onderzoek naar de beste locaties. Daarin moeten de meningen van inwoners van die gebieden goed worden meegenomen. Ook die aan de Nederlandse kant. Het is weliswaar tien kilometer verderop, maar wat is nu tien kilometer als het om zwaar radioactief afval gaat", vraagt Zwiers zich af.

1 miljoen jaar schadelijk

Los van of je voor of tegen kernenergie bent (de PvdA is tegen), je moet het niet ondergronds in zoutkoepels op willen slaan, vindt Zwiers. "Als er wat gebeurt, kun je er niet bij. En hier gaat het om hoog radioactief afval, dat pas over één miljoen jaar niet meer schadelijk is. Dat zijn minstens 40.000 generaties mensen." Op de vraag waar we de Duitsers het afval dan moeten laten, is Zwiers helder: "Bovengronds. Ook dat is geen geweldige oplossing en er zitten de nodige risico's aan, maar als er iets misgaat, kun je er tenminste bij."

Petitie Samen met GroenLinks en de Duitsers

GroenLinks in Provinciale Staten gaat samen met de PvdA een regionale petitie maken tegen de ondergrondse opslag in de grensregio. Als het aan GroenLinks-Statenlid Elke Slagt ligt wordt het ook een petitie samen met de Duitse zusterpartij Bündnis 90/die Grünen, dus tweetalig zodat inwoners aan beide kanten van de grensregio hem kunnen ondertekenen.

Waarom ondergronds?

En is het is de vraag waarom de Duitse regering toch weer kijkt naar opslag in zoutkoepels. In de jaren 60 tot 90 van de vorige eeuw zijn in Asse (Nedersaksen) en Morsleben (Saksen-Anhalt) gigantische hoeveelheden radioactief afval in zoutmijnen met zoutkoepels opgeslagen die nu voor grote problemen zorgen.

In de voormalige zoutmijn in Asse werd 126.300 ton radioactief afval opgeslagen. De plek kampt met veel problemen. Zo lekt er sinds 1988 water in de opslagplaats. Momenteel wordt het water op 350 plaatsen opgevangen, zodat het niet bij het kernafval kan komen en de voormalige mijn niet volloopt. Als dat wel gebeurt en het water stroomt weg, dan heb je volgens deskundigen een nucleaire ramp.

In Asse komt op zevenhonderd meter diepte het radioactieve cesium-137 vrij. Dat is al zo sinds de jaren 90. Er stroomt namelijk dagelijks 12.000 liter water de zoutkoepel in. De gevormde pekel heeft de vaten aangetast, waardoor er radioactief materiaal uit de vaten lekt. Begin jaren 70 werd beweerd dat de opslag in Asse duizenden jaren veilig zou zijn. Nu blijken er al na veertig jaar lekkages te zijn. En dan gaat het in Asse nog niet eens om het gevaarlijkste hoogradioactieve afval waarvoor nu de Drents-Groningse grensgemeenten in beeld zijn.

Eerder al werd besloten om al het radioactieve afval uit de mijn Asse te halen en elders op te slaan. Dat moet gebeuren vanaf 2033. Dat gaat wel 5 miljard euro kosten, zo berekende het Bundesrechnungshof, de Duitse Rekenkamer. Een nieuwe definitie opslagplek is nog niet gevonden, er wordt gedacht over een andere zoutmijn in de buurt.

Het probleem van Morsleben

En in Morsleben wordt een zoutmijn waarin radioactief afval is opgeslagen verstevigd met beton. Heel veel beton. 50 miljoen euro per jaar kost dat en het einde is nog lang niet in zicht. Tussen 1971 en 1999 werd daar op vierhonderd meter diepte radioactief afval opgeslagen: 14.430 kubieke meter. Sommige vaten werden netjes gestapeld, andere simpelweg met de bulldozer in een nog diepere mijnschacht gekieperd.

De mijn met zoutkoepels blijkt net als in Asse te lekken. Per jaar sijpelt 12.500 liter water binnen in de gaanderijen, zoals lang geleden al met wetenschappelijke precisie voorspeld was. Twee jaar voor de dumping van het eerste radioactieve vat oordeelden wetenschappers: 'Het is onzeker of de centrale gang van de mijn voldoende stabiel blijft. De hydrologische druk is groot'. En water is niet eens het grootste probleem. Dat is de stabiliteit.

Gorleben afgekeurd

Een zoutmijn (met zoutkoepels) bij Gorleben die jarenlang onderwerp van onderzoek en discussie was voor de eindopslag van atoomafval is afgekeurd. Gorleben had de grote eindopslag moeten worden van al het Duitse kernafval. Maar op basis van geologische criteria is Gorleben uiteindelijk afgevallen. Een atoomafvalopslag moet minstens driehonderd meter diep zijn, bestand zijn tegen ijstijden, overstromingen en veranderingen in de bodem. Dat laatste roept de vraag op welke zoutkoepels nooit last zullen hebben van veranderingen in de bodem in een periode van één miljoen jaar.

Berlijn: 'Het moet ondergronds'

Maar de regering in Berlijn heeft haar besluit genomen: het Duitse hoogradioactieve afval moet en zal ondergronds worden opgeslagen. In totaal zijn tien locaties in de grensregio in beeld voor ondergrondse opslag. In 2020 hebben de gemeenten in Emsland zich al unaniem uitgesproken tegen het opslaan van nucleair afval onder hun voeten. De geschiedenis van de Duitse zoektocht naar ondergrondse opslagplekken voor kernafval lijkt zich te herhalen. Want in de jaren 70 was het Emsland ook al in beeld voor de opslag van radioactief afval. Tienduizenden inwoners gingen destijds de straat op om daartegen te protesteren.

Voor dit artikel is mede gebruik gemaakt van informatie van het Bundesamt für kerntechnische Entsorgungssicherheit, het Duitsland Instituut, Der Tagesspiegel, stichting Con2ntramine en Mo Mondiaal Nieuws.

Deel dit artikel: