Dit zijn de plannen van de provincie om klimaatverandering op te vangen

Het klimaat verandert en dat merken we ook in Drenthe. De hete zomers, de zware stortbuien, en ook de steeds zachtere winters van de afgelopen jaren hebben laten zien welke effecten klimaatverandering heeft. We merken dat in de natuur waar de bodem bij hitte droger wordt. We zien het op de boerenakkers, waar gewassen snakken naar water in de zomer.

Maar er zijn ook steeds meer hoosbuien en zachte winters met amper vorst. De vaak korte maar heftige neerslag leidt soms tot wateroverlast in het verkeer maar ook in huizen en bedrijven.

De provincie gaat in alles wat ze doet maatregelen nemen, om Drenthe zoveel mogelijk aan te passen aan het veranderende klimaat. Klimaatadaptatie dus.

Wat is klimaatadaptatie?

"Het beste dat we kunnen doen is onze provincie klimaatbestendig maken, ofwel: klimaatveerkrachtig", zegt milieugedeputeerde Hans Kuipers. "Hoe richten we ons landschap, de dorpen en steden zo in dat alles minder kwetsbaar wordt voor de gevolgen van hete zomers en hevige neerslag. Dat noemen we klimaatadaptatie." Sommige maatregelen zijn al genomen, andern moeten nog helemaal worden uitgezocht.

Hieronder bekijken we per sector welke problemen er volgens de provincie zijn en hoe je die oplost.

Wat zijn de plannen voor de landbouw? (Rechten: Pixabay / Felix Mittermeier, bewerking RTV Drenthe)

Door meer, minder of heftige neerslag kan de grondwaterstand hoger of lager komen te staan. Uit de grondwatermonitoring in Drenthe blijken al wel grotere seizoensverschillen. De afgelopen jaren zijn droog geweest, maar het is nog niet zeker of dit een incident is of een voorbode van een structurele verandering. Er komen vaker en intensievere periodes van droogte waardoor de bodem uitdroogt en waardoor de wateraanvoer eerder beperkt wordt dan nu het geval is.

Bij meer en zwaardere buien worden de langdurige natte periodes ook erger. Zowel droogte als vernatting leidt tot gewasschade en mindere opbrengst. Door verandering van de luchtvochtigheid en de temperatuur is er een risico op een toename van ziekten en plagen.

Stortbuien kunnen leiden tot meer wegspoelen van voedingsstoffen en gewasbeschermingsmiddelen van akkers. Droogte leidt juist tot een overschot aan voeding in de bovenste grondlaag ten gevolge van een slechte gewasontwikkeling en dat spoelt dan weer uit naar vooral het grondwater.

Oplossingen:

  • De bodem gezonder maken met veel meer organische stof en bodemleven en minder kunstmest en bestrijdingsmiddelen gebruiken. De bodem neemt dan sneller water op en houdt het langer vast.
  • Gebruik maken van klimaatbestendige landbouwgewassen en rassen die beter tegen droogte of vernatting kunnen.
  • Een extra geul aan akkerranden kan helpen uitspoeling tegen te gaan.
  • Water meer opbergen in waterbergingsgebieden en de akkerbouwteelt afstemmen op risico's op wateroverlast.
  • Vergroten van de biodiversiteit in landbouwgebieden waardoor ziektes en plagen minder kans maken.

Wat zijn de plannen voor de natuur? (Rechten: RTV Drenthe / Marike Goossens)

Door intensievere periodes van droogte, droogt de bodem uit. Dit heeft negatieve effecten op de groei en de overlevingskans van planten en dieren. Daardoor sterven soorten uit. Ook is er een verhoogde kans op natuurbranden. Een toename van de droogte leidt tot het sneller en langer droogvallen van beken die door natuurgebieden lopen.

Doordat het warmer wordt en het neerslagpatroon verandert, verschuiven de klimaatzones. Een deel van de huidige soorten krijgt het moeilijk om te overleven en andere soorten nemen het over, daar kunnen ook plaagsoorten tussen zitten die niet gewenst zijn.

Oplossingen:

  • Water meer en langer vasthouden in de bodem door bijvoorbeeld hogere waterpeilen in en om natuurgebieden.
  • Het ondieper maken van droogvallende sloten waardoor deze minder lang water afvoeren in het voorjaar.
  • Net als onder het kopje landbouw het verhogen van het organische stofgehalte in de bodem en het verminderen van stikstofneerslag een oplossing.
  • De natuur robuuster maken door bijvoorbeeld verbindingszones tussen natuurgebieden aan te leggen.

Wat zijn de plannen voor het water? (Rechten: Normen Vink, bewerking: RTV Drenthe)

De kans op hogere waterstanden neemt toe door het stijgen van de zeespiegel en toename van de rivierafvoer van de IJssel en Overijsselse Vecht. Dit leidt tot een toename van het risico op overstroming van het gebied rond Meppel en de kop van Drenthe.

Door een toename van droge periodes kan de grondwatervoorraad in deze periodes kleiner zijn waardoor de effecten van drinkwaterwinning uit het grondwater lokaal toenemen. Ook wordt er meer water gebruikt, waardoor de kans toeneemt dat er niet genoeg water beschikbaar is.

Stortbuien kunnen leiden tot extra riooloverstortingen waardoor schoon regenwater ervoor zorgt dat vies rioolwater in het oppervlaktewater terecht komt. Slecht voor de boeren maar ook voor vissen en andere waterdieren.

Oplossingen:

  • Vergroten van de grondwatervoorraad door meer water vast te houden in de bodem.
  • Beperken van het drinkwatergebruik tijdens de piekmomenten in droge en warme periodes.
  • Vergroten van het drinkwaterdistributienetwerk.
  • Delen van regenwaterafvoer in versteende gebieden (dorpen en steden) afkoppelen van het riool.

Wat zijn de plannen voor de luchtkwaliteit? (Rechten: RTV Drenthe / Kim Stellingwerf)

Er is al extra uitstoot van broeikasgassen in veengebieden door versnelde bodemdaling in die veengebieden. Die bodemdaling is het gevolg van het uitdrogen van de bodem.

Ook hier ligt een toekomstprobleem op de loer: een toename van infectieziekten en plagen (o.a. processierups) door natter en warmer weer.

Oplossingen:

  • Verminderen van de drooglegging en verdroging van de veengebieden waardoor de bodemdaling wordt geremd en de uitstoot van broeikasgas structureel minder wordt.
  • Onderzoek doen naar de ontwikkeling van ziekten en mogelijke bestrijding van ziekten.
  • Vergroten van de biodiversiteit waardoor plagen sneller en beter kunnen worden opgevangen.

Wat zijn de plannen voor wonen? (Rechten: RTV Drenthe / Josien Feitsma)

Als er meer en zwaardere buien vallen, neemt het risico dat huizen onder water lopen toe. Vooral als alles om het huis ook van steen of asfalt is.

Als de temperatuur stijgt wordt het in en rond de huizen onaangenaam warm. Door de hitte ontstaan slaap- en concentratieproblemen en gezondheidsklachten.

Hittestress in de openbare ruimte zal toenemen, vooral in sterk bebouwde gebieden. Het warmst is het immers altijd midden in de stad.

Oplossingen:

  • Het vergroenen en vernatten van de binnensteden van Hoogeveen, Emmen, Meppel en Assen. Bij droogte zorgt minder verstening voor minder hitte en onder bomen en groen is het koeler. Bij extreme regen kan het water dan weg via de grond. Meer water in de stad is bij droogte goed om te verkoelen en bij veel regen is het een berging.
  • Nieuwe woningen zullen anders gebouwd moeten worden, rekening houdend met warme droge periodes en extremere regenval. Het weren van hitte uit de gebouwen kan door het beperken van de zoninval, goede isolatie en ventilatie en aanvullend actief koelen.
  • En in je tuin: tegels en stenen er uit en zoveel mogelijk groen en bodem waarin het water weg kan zakken.

Wat zijn de plannen voor infrastructuur en mobiliteit? (Rechten: RTV Drenthe / Kim Stellingwerf)

Door meer en zwaardere buien ontstaat ook op de wegen overlast. En wegen kunnen beschadigd raken door de stroming van het water. Dat geeft een kans op verweekte bermen, een risico voor verkeersveiligheid.

Er komen vaker en intensievere periodes van droogte voor waardoor de bodem en de vegetatie uitdroogt. Dit leidt tot een toename van natuur- en bermbranden. Bij langere droogte zullen de bermen te weinig water op kunnen nemen waardoor het watersysteem in de problemen komt.

Door de toename van de temperatuur zullen asfaltwegen sneller vervormen en betonwegen sneller barsten.

Oplossingen?

  • De wegen toekomstbestendig maken door in de opbouw van de weg en het materiaalgebruik rekening te houden met optredende veranderingen.
  • Intensiever beheer en onderhoud van wegen waardoor potentiële risico's eerder worden gesignaleerd en verholpen.
  • Bij het ontwerp van verhardingen bij het materiaal- gebruik, bijvoorbeeld in asfaltconstructies, rekening houden met hogere optredende temperaturen.

Internationaal zijn er afspraken gemaakt om de negatieve effecten van klimaatverandering tegen te gaan. In Nederland wordt via het Klimaatakkoord, het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en het Bestuursakkoord Klimaatadaptatie ingezet om die afspraken na te komen. De Drentse maatregelen en ideeën zijn een regionale uitwerking van de klimaatafspraken.

Deel dit artikel: