Subsidies windenergie vullen investeerderszakken: 'Slecht voor draagvlak'

Het is zuur voor de inwoners van de Veenkoloniën om te zien dat veel subsidie in de zakken van de windboeren verdwijnt. Dat zegt Peter Zwiers, lid van Provinciale Staten namens de PvdA. Hij reageert daarmee op het onderzoek van Daan Hulshof, die met het onderzoek promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Uit het onderzoek blijkt dat voor veel windmolenprojecten meer subsidie wordt gegeven dan nodig is. Dat gebeurde in 2018 in twee derde van de gevallen.

Subsidies niet op maat

De subsidies op windenergie zijn de afgelopen jaren al wel verlaagd, maar volgens Hulshof nog altijd 'aanzienlijk'. En investeerders blijken slim in het kiezen van hun projecten. Ze weten beter dan de overheid, die de subsidie verstrekt, hoeveel rendement een bepaald windpark echt heeft.

De winst op de investeringen valt 30 tot 50 procent hoger uit dan wat er gemiddeld te verwachten valt. Dat betekent dat de geldschieters projecten opzetten met minimale kosten en maximale subsidie, concludeert Hulshof. Zo boeken ze dus de meeste winst, maar zijn de kosten voor belastingbetalers en consumenten hoog.

Volgens Hulshof komt dat doordat de subsidieregelingen nogal algemeen zijn opgezet, en niet op maat worden toegekend. De overheid zou bijvoorbeeld meer rekening kunnen houden met de gemiddelde windsnelheid op de plek waar een molenpark gebouwd wordt. Want hoe meer wind, hoe hoger de opbrengst - en dan heb je minder subsidie nodig.

'Slecht voor draagvlak'

Statenlid Peter Zwiers denkt dat de ruime subsidie slecht is voor de steun voor windenergie, en die steun is al zo klein. Bij inwoners van de Veenkoloniën bijvoorbeeld. "De belastingen gaan omhoog omdat de windmolens veel subsidie vragen, en het gaat ten koste van hun woongenot. Het is natuurlijk hartstikke zuur als je er alleen de lasten van hebt en geen enkele lust."

Zwiers wil daarom ook dat subsidies anders worden bekeken. "Je zou niet alleen moeten kijken naar hoeveel energie je wilt opwekken, maar ook naar welk maatschappelijk effect je wilt hebben. Bijvoorbeeld: kun je mensen helpen met het verlagen van de energierekening. Dat soort belangrijke aspecten zou je echt moeten meewegen."

De manier waarop het nu gaat knaagt aan het maatschappelijk draagvlak, ziet Zwiers. "Als ik mensen in de omgeving vraag of ze nog iets gaan doen om hun huis duurzamer te maken, zeggen ze 'bekijk het maar met je duurzaamheid, we hebben hier die windmolens al'."

"Je moet zorgen dat mensen er ook zelf van profiteren, dat is op dit moment niet zo", aldus Zwiers.

(Tekst gaat verder onder de video)

Kloof tussen arm en rijk

De grote subsidies hebben nog een ander effect, ziet het Statenlid. "Een hele kleine groep haalt hier grote winsten uit, en ondertussen zijn er steeds meer mensen die moeite hebben hun energierekening te betalen." Dat wil de PvdA anders. Dat noemen ze een stoplicht-model.

"Kijk nou bij elk project wat het betekent voor de kloof tussen arm en rijk. En als het project die kloof vergroot, moet je wel een hele goede reden hebben om het toch door te laten gaan."

De subsidieregeling die voor windmolens het belangrijkst is, komt uit de staatskas. En die staatskas, daar gaat de provincie natuurlijk niet over. "Wij steken als provincie ook miljoenen in de energietransitie. Juist naar die regelingen zullen we moeten kijken en zorgen dat ons deel goed geregeld is."

'Doe het zoals met bouw woonwijken'

Het probleem van de windmolenboeren die veel winst halen uit de SDE-subsidies blijft volgens Rob Rietveld van de Vereniging van Omwonenden Windenergie bestaan, als het systeem niet verandert. "Bij de aanleg van windmolenparken wordt niet gekeken waar ze op de best in te passen plekken moeten komen, maar op de meest renderende plekken. De overheid laat de windenergie volledig aan de markt over."

Dat kan volgens Rietveld anders. "Als je de komst van een windmolenpark zou aanvliegen als bijvoorbeeld de komst van een nieuwe woonwijk, dan hebben zowel overheid als omwonenden er meer grip op."

Aanloopkosten en gestopte projecten wèl meegenomen

De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) spreekt tegen dat overwinsten bij wind op land zo hoog zijn. Directeur Olof van der Gaag suggereert dat promovendus Hulshof vergeten is de aanloopkosten bij windprojecten en de kosten voor de projecten die uiteindelijk niet zijn doorgaan mee te nemen in zijn onderzoek.

Die suggestie klopt niet, zegt Daan Hulshof. (Meer daarover in de onderstaande video)

Meer over dit onderwerp:
windmolens subsidie PvdA Peter Zwiers Daan Hulshof
Deel dit artikel: