TT nachten ooit legendarisch

PROVINCIE - De vrijdag voor de TT in Assen stroomt de stad al vroeg vol voor de trainingen en kwalificaties op vrijdag en uiteraad de aansluitende traditionele Nacht van Assen.
De TT krijgt steeds meer de allure van een meerdags evenement. Dat valt ook op te maken uit groeiende publieke belangstelling deze week. Er zijn volgens perschef peter Schorer ook nog opvallend veel Engelsen onderweg naar Assen en het lijkt er volgens hem op dat het TT-verkeer veel eerder op gang komt. Daarom wordt iedereen geadviseerd zaterdag ruim op tijd naar Assen te gaan. 'Maar als iedereen om zes uur in de ochtend arriveert is het dan ook weer druk.'

Vrijdagochtend stonden er in ieder geval mede door wegwerkzaamheden files van maximaal zes kilometer op de snelweg A28. Bovendien werden rond het circuit op alle toegangswegen door de politie al vroeg alcoholcontroles gehouden. In de binnenstad van Assen was het donderdagavond al heel gezellig en druk in 'de nacht voor de Assenaren'. Daar was ook livemuziek op een RTV Drenthe-podium in gericht. Diana de Groot keek vrijdagmorgen rond in de stad in de aanloop van de echte 'nacht van Assen.' Een nacht die eens stuk vreedzamer is geworden dan in het roemruchte verleden. Jurryt van de Vooren schreef daarover een verhaal in het tijdschrift 'Sport&strategie'.

Eind jaren zestig werd hier bijna elk jaar gevochten, maar vanaf 1973 kreeg de stad eindelijk grip op de dronken massa´s. Een reconstructie. Een stad als Assen is zich er van bewust dat sport kan bijdragen aan een goede citymarketing. Het plaatselijke CDA bijvoorbeeld heeft in zijn laatste verkiezingsprogramma staan: 'De promotie van de stad (city marketing) vraagt voortdurende inspanning. Er moet een duidelijk beeldmerk van Assen worden neergezet, dat naast de TT ook de andere sterke punten van de stad naar voren brengt.'

Zo'n sterk punt is de Nacht van Assen of de TT-Nacht - een hoogtepunt als de stad volstroomt met mensen, die zich voorbereiden op de TT van de volgende dag. Als dit één groot feest is, is iedereen blij en na afloop hebben alle aanwezigen goede herinneringen aan Assen - ideaal voor citymarketing. Rellen en vechtpartijen daarentegen zijn juist slechte reclame voor een stad. Helaas voor deze stad was dat een kleine veertig jaar geleden precies datgene wat er gebeurde.

Op 24 juni 1967 stond in de Leeuwarder Courant een artikel over de Nacht van Assen van het weekend ervoor: 'Van twaalf tot ver na vieren is een legertje van ongeveer veertig agenten bezig geweest om in de binnenstad iets te handhaven dat in de Nacht van Assen orde heet. Er moesten een paar keer rake klappen worden uitgedeeld, maar desondanks was het voor iedereen duidelijk dat de mannen hun uiterste best deden om geen onaangenaamheden te plegen. De dank daarvoor bestond in hoofdzaak uit een bombardement met (lege) bierblikjes.' Dat er met blikjes bier werd gegooid, zegt alles over de aard van de opstootjes: dronken jongeren die voor onrust zorgden in het centrum van Assen. In 1972 werd dit in Drente omschreven als 'het traditionele spel genaamd politie-pesten'. Als het tenminste niet regende, want dan bleef iedereen lekker binnen en was er niets aan de hand.

Dat de weersomstandigheden belangrijk waren voor het verloop, was in 1968 goed zichtbaar. Tot elf uur in de avond was het guur op straat met veel regen. Iedereen zat daarom te lallen in de kroeg en de 125 aanwezige ordehandhavers hoefden niets te doen. Burgemeester J. Agter keek tevreden toe vanachter de ramen van het stadhuis: "Wat een gezellige rotzooi. Je kunt er gewoon door heen lopen, ze doen je niks, hoor." Daarop pakte hij het draaiorgel en speelde met veel plezier 'Mien waar is mijn feestneus'.

Maar opeens hield het op met regenen, waarop de dronken massa's zich naar buiten verplaatsten. Een journalist schreef: 'Toen vernielingen werden aangericht, werd het sein gegeven tot enkele felle arrestaties, die verscheidene arrestanten opleverden. Blauwe overvalwagens reden af en aan met politiemannen en arrestanten. Ook de nieuwe witte overvalwagens van de gemeentepolitie van Emmen bewezen hun bruikbaarheid.' Genoemde blauwe overvalwagens waren trouwens dezelfde, die een maand eerder in Parijs waren ingezet tijdens de Meirevolutie en de daaropvolgende onlusten met studenten. Assen wist dus al in 1968 van het bestaan van Parijse toestanden.

Terwijl er buiten werd gevochten, stond de burgemeester opnieuw bij het raam van zijn stadhuis - aanzienlijk slechter gehumeurd dan iets daarvoor. "Wat een kerels", bromde hij over de aangeschoten jeugd, "ze kunnen nog niet eens een fatsoenlijke rel trappen." Niet zo'n heel verstandige opmerking, want een jaar later werd de Nacht van Assen door zeer behoorlijke rellen opgeschrikt. Agter zou dat alleen niet meer meemaken, want hij was inmiddels vervangen door burgemeester G. Grolleman. 'Assen heeft de woeligste TT-nacht in historie beleefd', opende de kranten van 28 juni 1969. 'De relmakers, die tal van vernielingen aanrichtten, kwamen herhaaldelijk met de politie in aanraking en er werden rake klappen uitgedeeld. Om twee uur gebruikte de politie traangas.'

Het waren wéér de bierblikjes - al dan niet leeg. De Leeuwarder Courant schreef: 'De omhulsels, waar eens ene meneer Heineken zijn gretig gebruikt product in had gegoten, vlogen als projectielen door de lucht. Tegen half één ontdekten de jongelui, dat je met bierblikjes ook gemakkelijk de feestverlichting kunt bestoken en prompt dienden de lampjes als werpschijf. Waren de gekleurde lichtjes zo'n beetje allemaal gedoofd dan werd de mast, waaraan zij prijkten, omver gehaald. Om twee uur vond de burgemeester de tijd rijp wat traangas er tegenaan te gooien.'

Met negentig arrestaties en opnieuw een hoop schade werd het gedonder op de Nacht van Assen urgent. Om te beginnen moesten die blikjes bier eens in de ban, want dan was er in ieder geval minder munitie. Commissaris Woldringh van de gemeentepolitie Assen vond verder dat er in het Noorden een politiepsycholoog moest komen. "We moeten gegevens hebben om maatregelen te nemen, die in de toekomst rellen kunnen voorkomen. We moeten geruggesteund worden door de wetenschap."

Eind 1969 had PvdA-gemeenteraadslid J. Linker ook nog een idee voor die mensen, die na eerdere rellen veroordeeld waren tot celstraffen: "Vertel hun alles over deze goede stad en zorg dat men weet, dat Assen niet haatdragend is." De burgemeester antwoordde daarop dat dit voorstel zou worden bestudeerd door de commissie, die zich met de problematiek bezighield. Maar toch liep de volgende Nacht van Assen weer helemaal uit de hand en opnieuw hing het traangas door de straten. Alhoewel het volgens de burgemeester ook weer niet zo erg was: "Vorig jaar was de ravage minstens twee maal zo groot." En dat terwijl er geen bier in blik meer mocht worden verkocht! Dat hielp dus ook al niet, verzuchtte de stad. Wat is dan toch het probleem dat het elk jaar opnieuw misgaat? Volgens een onbestemd gerucht 'was de komst van een grote groep uit de Randstad, die op dat moment in Assen arriveerde, daar debet aan.' Blijkbaar had PvdA-lid Linker deze mensen even over het hoofd gezien toen hij de probleemjongeren vertelde dat Assen niet haatdragend is.

Pas in 1973 en 1974 kreeg Assen grip op de Nacht nadat een werkgroep had geconstateerd dat alle problemen te maken hadden met verveling. Dat had de Rijks Psychologische Dienst ook al opgemerkt en daarom werd een nachtvullend programma neergezet om de bezoekers bezig te houden: de zogenaamde brood-en-spelen-formule. Nu noemen we dat citymarketing, maar begin jaren zeventig was het vooral bedoeld om de orde te handhaven.

Er was veel te zien en te doen: een boerenkapel met sex-beat-girls, skelterraces, een stripteaseshow (!) met Duitse dames, vuurwerk, een kermis en boven alles Anton Geesink, die als Bekende Nederlander door Assen liep. Om half twee in de nacht bleek deze aanpak relproof. Wat dronken jongeren klonterden toen samen op hoekjes van straten en relletjes hingen in de lucht. Snel pakte omroepster Marga de Groot de microfoon en riep om dat er over een paar minuten een concert zou beginnen. Meteen daarop verspreidde iedereen zich om eens te gaan kijken, waardoor de dreiging uit de lucht was. Iets verder liepen zelfs twee meisjes arm-in-arm met enkele agenten. "Het is feest", glunderde burgemeester Grolleman daarom.

Toen de ochtendzon opkwam lagen er geen glasscherven op straat, geen losse tegels, geen gewonden en hing er geen traangas in de straten. Door de brood-en-spelen-formule lagen de Asser straten van 1973 en 1974 juist vol met lege eetpapiertjes en afgekloven goudhaanbeenderen en waren de stegen volgepist. De enige discussie die nog over was, ging over de aanwezigheid van de Duitse naaktdanseressen. De twee GPV-raadsleden Compaan en Sturing wilden al voor de Nacht van de burgemeester weten of deze niet konden worden geweerd. Net als Barend Servet van de goddeloze VPRO trouwens, die voor een nachtelijke show was geboekt. De blote danseressen kwamen gewoon, maar Servet bleef tot opluchting van de GPV weg. Deze weigerde namelijk op te treden op de TT-Nacht, omdat hij daar in zijn jonge jaren als drummer al genoeg ellende had meegemaakt.

TT poezie:

Een stad vol dronken mensen
Zoekend naar vertier, leedvermaak
Ontdaan van enig tijdsbesef

Jonge meisjes uitdagend gekleed
Verdwaald in dit nachtelijke wezen
Stomdronken zoekend naar aandacht

Ruwe oude mannen met bierbuik
Banen zich een weg door de menigte
Wachtend op een straatgevecht

Al het beschaafde aan de kant
Het beest is los en gaat zich te buiten
Voor één nacht geen remmen meer

Deel dit artikel: