Wolven in Drenthe: knallen of laten schrikken?

wolfwerend hek
Wolfwerend hek met zes stroomdraden © RTV Drenthe/Petra Wijnsema
"Ik verwacht dat we binnen twee jaar op wolven gaan jagen. Moeten jagen", zegt Johan Moes, VVD-Statenlid uit Wapse. Hij is ervan overtuigd dat tegen die tijd de situatie met wolven uit de klauwen loopt. "Zinloos", reageert Glenn Lelieveld van de Zoogdiervereniging. "Als je wat wilt doen tegen wolven die op schapen jagen dan moet je investeren in hekken en honden. Jacht lost niets op."
In Zuidwest-Drenthe leeft een vrouwtjeswolf, ze is er langer dan zes maanden en is daarmee officieel in Drenthe gevestigd. Dat werd vandaag bekend gemaakt door Bij12, de organisatie die namens de provincies eventuele wolvenschade onderzoekt en afhandelt. Ook loopt er in dezelfde regio een mannetjeswolf rond. Het is nog niet zeker of de twee een paar vormen.
Voor de Drentse schapenhouders is dit geen verrassing. In de periode van 1 augustus tot en met 31 oktober zijn er elf meldingen van aanvallen op schapen binnengekomen bij Bij12. Bij negen daarvan bleek een wolf de dader. Na 31 oktober zijn er nog meer aanvallen geweest, of het ook hierbij om een wolf gaat is nog niet bekend.

Weinig weerbaar

Volgens Moes lijdt het geen twijfel dat de wolf 'beheerd' moet worden, oftewel: bejaagd. Moes: "Binnen nu en twee jaar worden er kalveren bij boerderijen weggesleept. Zal er niks meer vrij in het land kunnen lopen en worden kleine pony's slachtoffer." Tot nu toe zijn schaapskuddes het slachtoffer geweest van wolven, deze zomer is er op de Veluwe een moeflon gedood door een wolf.
Lelieveld: "In andere delen van de wereld vallen wolven zelfs bizons en przewalskipaarden aan. Maar een wolf pakt hier eerder een schaap of een geit, dat is gewoon risicomanagement van de wolf: de schapen en geiten zijn weinig weerbaar. Toch roepen we al langer: kijk niet alleen naar de schapen en geiten." Een wolfwerend hek zou ook voor pony's en kalveren kunnen helpen. "Maar het kan veel simpeler; laat kalveren niet zelfstandig in de wei staan. Een natuurlijke kudde heeft een natuurlijke afweer: kroost wordt beschermd. Het kan een keer voorkomen dat een kalf wordt gepakt, maar een kudde leert ontzettend snel."

Klap stroom

Lelieveld ziet niks in de jacht. "Het is niet maar een enkele wolf. Sinds in 2015 de eerste wolf in Nederland is vastgesteld, hebben we in totaal 38 wolven in Nederland geteld. En er komen er nog meer aan." Er eentje tussenuit halen lost daarom niets op, er komt toch weer een opvolger. Op de Veluwe lijkt dit het geval. Het territorium van de wolf die dit najaar is doodgeschoten lijkt alweer door een andere mannetjeswolf ingenomen te zijn.
Lelieveld: "We hebben nu in Drenthe een of twee wolven. Goede kans dat die 't komend jaar jongen krijgen, dan heb je een roedel. De roedel op de Veluwe had in het eerste jaar vijf jongen, toen vier en dit jaar zes. Dan heb je dus in drie jaar tijd vijftien jonge wolven er bij." Lelieveld pleit ervoor om wolven te leren dat ze van de schapen af moeten blijven. Stroomhekken en honden, dat is volgens hem de oplossing: "Als je iets duidelijk wilt maken aan die wolf dan zet je er een hek neer met een klap stroom er op. Dat begrijpt hij en dat zal hij doorgeven aan een andere wolf. Als je een probleemwolf hebt en je stopt er er een kogel in - wat volkomen illegaal is - dan zit er geen enkel leereffect in voor andere wolven. Je wilt dat oudere wolven aan hun jongen leren dat een schaap geen voedsel is, want dat draadje er omheen betekent stroom. Dat leereffect werkt goed in Duitsland en dat gebeurt op de Veluwe ook."

Geen lieverdjes

Maar Moes gelooft hier niks van, hij denkt niet dat de rasters helpen, omdat er recent twee aanvallen zijn geweest binnen een wolf-werend raster. Er moet nog met DNA-onderzoek aangetoond worden of dit wolvenwerk was. Lelieveld: "We moeten alle scenario's bekijken, ik pas ervoor nu al een conclusie te trekken. Een net werkt wel, maar het is ook fragiel. Kilometers aan hekken neerzetten is moeilijk, er hoeft maar een ministukje niet goed te zijn en een wolf weet het te vinden." Er zijn volgens hem goede ervaringen met een combinatie van hekken en een speciaal soort honden die de kudde bewaken.
Moes: "Honden kunnen goed helpen maar niet in ons land. Die honden zijn bepaald geen lieverdjes dus die kun je niet alleen bij een kudde houden. Als er mensen in de buurt komen zijn zij ook niet veilig voor die honden." Lelieveld weerlegt dat: "Er zijn soorten honden opgevoed om de kudde te beschermen tegen veedieven, maar dat is hier niet ter sprake. Met een juiste opvoeding zijn ze niet agressief naar mensen toe."
De wolf is sinds 2015 weer terug in Drenthe.
De wolf is sinds 2015 weer terug in Drenthe. © Alexas_Fotos via Pixabay
Volgens Moes blijft er maar één oplossing: de wolf moet bejaagd worden. Maar dat gaat wel grote problemen opleveren: "De bescherming van de wolf zit juridisch ijzersterk in elkaar, dat is heel goed geregeld. In Frankrijk is er een mogelijkheid, dat noemen ze derogatie, dan mag een probleemwolf afgeschoten worden. Stel dat het hier in Westerveld doorgaat, dat er elke keer aanvallen zijn bij dieren die wel binnen wolfwerende rasters zitten, dan kun je hem als probleemwolf bestempelen en dan zou je hem af mogen schieten, maar dan moet je wel weten welke wolf het is en dan moet je hem ook nog voor de loop krijgen. En dan heb je ook nog de grote liefhebbers, die stappen meteen naar de rechter. En je weet hoe we werken in juridisch Nederland, dat wordt tot aan de Raad van State uitgevochten, dus dat is heel moeilijk. Dan ben je zo twee jaar verder."
Mocht een wolf agressief gedrag vertonen en richting mensen en hun honden vijandig zijn, dan is er volgens Lelieveld snel een taskforce bij elkaar en wordt de wolf uit de populatie 'weggehaald'. Maar Lelieveld geeft ook aan dat bij andere situaties eerst de problematiek duidelijk moet worden. "Gaat het om een probleemsituatie of om probleemgedrag?"

Polarisatie

"Los van dat het niet mag, een wolf wegjagen, en los van dat niets oplost is er nog iets anders waardoor je je moet afvragen of je wel op wolven wil jagen. Want het dier wordt door een grote groep mensen nog net niet vereerd - maar alles ligt enorm onder een vergrootglas."
Hij ziet bij zowel de voor- als tegenstanders de extremen. "Het onderliggende probleem los je niet op met een subsidieregel. Het raakt de identiteit van mensen: hoe kijk je naar de natuur? Hoe ga je om met roofdieren in het algemeen?" Er zijn landen waar de bescherming van de wolf minder strikt is, Spanje bijvoorbeeld en Polen, dat zijn ook landen met veel dierenhouders. Maar daar wordt ook niet gejaagd op wolven. Als je beheer van wolven toestaat dan neemt het maatschappelijk draagvlak voor het hele jachtwereldje af. Dus ik denk als je gewoon een wolf wilt schieten, bezint eer ge begint want je kunt nog wel eens een andere reactie krijgen dan dat je verwacht".

Samenleven

"Je moet de problemen oplossen waar ze zich voordoen. Eigenlijk gaat het samenleven met wolven probleemloos, op een ding na: dat hij vee aanvalt. Dus dan moeten we daar energie in steken. Er zijn genoeg plekken in Europa waar dat lukt. Ook in ons land op de Veluwe. En als het daar lukt dan lijkt het me in Drenthe ook niet heel moeilijk", aldus Lelieveld.