Monumentale tuin bij raadhuis Eelde verwoest, maar er gloort hoop

Gemeentehuis Eelde voorkant
Zomer 2021: het onkruid rukte op tot aan het bordes © RTV Drenthe/Lydia Tuijnman
Wordt de verwoeste monumentale tuin rond het historische raadhuis van Eelde straks echt door de nieuwe eigenaar in ere hersteld? Of maakt Erfgoedvereniging Heemschut zich terecht zorgen, of het ooit nog goedkomt met dit verwoeste rijksmonument, waar weinig meer van over is.
In het Radio Drenthe-programma Drenthe Toen maken we wekelijks een wandeling met de mannen van Erfgoedvereniging Heemschut Drenthe, onder de titel Juweeltjes en Jammerklachten. Regelmatig valt er wat te jubelen over mooie monumenten, de staat van onderhoud en de inzet waarmee het erfgoed in stand wordt gehouden. Maar soms komen we ergens terecht waar de heren zich opwinden over hoe nalatig men ermee omgaat, zoals deze zomer in de tuin rondom het oude gemeentehuis van Eelde: "De toestand is deplorabel."

Alarm over de treurige staat van de tuin?

Maar een paar maanden later ziet het er anders uit. De oprit voor het voormalige gemeentehuis van Eelde is inmiddels onkruidvrij, het gras rondom de vijver gemaaid en de eerste zeven bewoners hebben het pand betrokken.
Sloeg Heemschut deze zomer nog alarm over de treurige staat van de tuin, een Rijksmonument, nu lijken er betere tijden in aantocht. Zes jaar geleden presenteerde projectontwikkelaar Paas Vastgoed het plan om in en achter het oude raadhuis 34 zorgappartementen te bouwen voor dementerende bejaarden. Verontruste omwonenden noemden het toen 'een vreselijk plan'.
(tekst gaat verder onder de foto)
Voormalig gemeentehuis Eelde januari 2022
Voormalig gemeentehuis Eelde vandaag: een schone oprit en volop verhuisactiviteit. © RTV Drenthe/Lydia Tuijnman

Dramatisch slecht wordt weer monumentaal?

Gerard de Vries van Erfgoedvereniging Heemschut is dol op het Rijksmonument aan de Prinses Irenestraat in Eelde, en vertelt er lyrisch over: "Een gebouw van architectenbureau Boelens uit Assen, gereedgekomen als ik me niet vergis in het jaar 1938. Voor Drentse begrippen een heel ruim en een luxe gemeentehuis, met heel veel liefde en charme gebouwd. Prachtig uitgevoerd tot in de kleinste details. Je kunt er alleen maar over jodelen, zo mooi als het allemaal destijds is gebouwd."
Maar het jodelen vergaat de Vries, als hij begint over de toestand van de tuin: "Het raadhuis is inclusief de omringende tuin een Rijksmonument. De tuin is ontworpen en aangelegd door tuin- en landschapsarchitect J. Vroom jr. uit Glimmen. Helaas is de toestand van de tuin dramatisch slecht."

'Prachtontwerp voor tuin'

Een medewerkster van Goedemorgen Paterswolde BV staat voor het pand bij een container, volgepakt met lege kartonnen verpakkingen. Ze is naar eigen zeggen verantwoordelijk voor de inrichting van het appartementencomplex en wijzend naar de container zeg ze: "Ik heb al heel wat uitgepakt." Desgevraagd bevestigt ze dat de tuin niet zal blijven zoals die nu is. "Die wordt weer in monumentale staat hersteld." Meer wil ze er niet over kwijt en verwijst ons naar de baas van het bedrijf, Fieke Meindertsma.
Fieke Meindertsma is oprichter en eigenaar van Goedemorgen Paterswolde BV, huurder van het vroegere raadhuis, zij zegt: "De tuin wordt compleet nieuw aangelegd, Rijksmonument-waardig. Een landschapsarchitect heeft een prachtontwerp voor ons gemaakt. De tuin had al klaar moeten zijn voor de eerste bewoners kwamen, maar doordat een omwonende een gerechtelijke procedure heeft aangespannen, mogen wij in afwachting daarvan niets doen, behalve onderhoud. Echt heel erg jammer."
(tekst gaat verder onder de foto)
Voormalig gemeentehuis Eelde januari 2022
Om de tuin weer in monumentale staat te herstellen zijn forse maatregelen nodig © RTV Drenthe/Lydia Tuijnman

Forse opgaaf

Volgens Gerard de Vries heeft de eigenaar van het pand, Noord West Development, eind november een omgevingsvergunning bij de gemeente Tynaarlo aangevraagd voor het herstel van de historische tuin. "Dat is verplicht. Een enkele kleine aanpassing is daarbij toegestaan. We weten niet welke wijzigingen men voorstelt in de aanvraag en of die worden goedgekeurd, dat is afwachten. Inmiddels is de tuin vele jaren verwaarloosd en wordt het een forse opgaaf deze weer richting de oorspronkelijke staat teruggebracht te krijgen", vertelt De Vries.
"De monumentale achtertuin is een platgereden zandvlakte, meer is er niet van over, alles is gewoon geruïneerd
Gerard de Vries, Heemschut Drenthe
Aan de achterzijde van het vroegere gemeentehuis blijkt de tuin helemaal te zijn verdwenen. De Vries: "Die tuin liep hier door, helemaal tot aan de straat. Maar nu is het een platgereden zandvlakte, meer is er niet, alles is gewoon geruïneerd. En die lelijke pompkast die daar is neergezet, die mág daar helemaal niet staan. Die zouden ze ondergronds maken, ook al vanwege de monumentale tuin. Maar als je even niet oplet, dan staat-ie er toch."
(tekst gaat verder onder de foto)
Voormalig gemeentehuis Eelde januari 2022
De achterzijde: dit deel van de monumentale tuin is veranderd in een platgereden zandvlakte. © RTV Drenthe/Lydia Tuijnman

Sluitpost

Tot tweemaal toe is een procedure die Heemschut aanspande tegen de projectontwikkelaar door de rechter stopgezet. De Vries: "En dan zegt de rechter: nou, we wachten nog maar een half jaartje. Jullie zijn nog aan het stoeien met elkaar. Er wordt natuurlijk beweerd dat het best wel weer in orde komt, maar ik houd mijn hart vast. Het gaat echt veel geld kosten om die tuin weer helemaal terug te brengen in de monumentale staat en dan zal je zien dat het een sluitpost wordt."
Fieke Meindertsma van Goedemorgen Paterswolde BV deelt die angst niet: "Het wordt prachtig", zegt zij: "Ook de achterkant van de tuin wordt meegenomen in een ontwerp dat is geïnspireerd op het werk van landschapsarchitect Piet Oudolf. De heren van Heemschut zijn van harte uitgenodigd om hier nog eens te komen wandelen zodra ales klaar is. Ik denk dat ze dan heel erg blij zullen zijn."

Drenthe Toen

Het hele gesprek met Gerard de Vries en Eric le Gras wordt uitgezonden op zondag 16 januari in het radioprogramma Drenthe Toen, tussen 12.00 en 14.00 uur. Daarna is het te beluisteren via programma gemist op de website.