Rabindra: illusionist, communist, SS-er, charlatan, charmeur, jokkebrok

Rabindra
Peter Westerkamp, illusionist, communist en SS-er © Delpher
Een oproep in het Radio Drenthe-programma Drenthe Toen van vier jaar geleden: wie weet er meer te vertellen over de schimmige helderziende Rabindra? De oproep leverde aanvankelijk niet veel op, maar resulteert een paar maanden geleden plotseling in een mailtje van een zekere Otto Knottnerus: 'Zijn jullie nog steeds op zoek?'.
De hoeveelheid informatie die de historisch socioloog uit Slochteren inmiddels verzameld heeft, is indrukwekkend. Een gedetailleerde levensloop, chronologisch, gestaafd met krantenknipsels en archiefmateriaal. "Los van jullie oproep, ik was er al een tijd mee bezig. Die man laat me niet los. Mensen die erin slagen anderen een rad voor ogen te draaien fascineren me."

Fascinerend verhaal

"Ik las ergens dat hij oud-communist was en wilde wel eens iets meer over die man weten. Dat was nog voordat al die krantenarchieven al online kwamen. Maar de laatste tijd kun je natuurlijk in Delpher in een enorm bestand van Nederlandse kranten zoeken. Toen kwam ik eigenlijk een schat van informatie tegen over deze Rabindra. Er staan geloof ik alleen al achthonderd advertenties van hem online, en dan nog de nieuwsberichten die er te vinden zijn. Ik ben gaan puzzelen en dat werd een heel fascinerend verhaal.
Otto S. Knottnerus
Historisch socioloog Otto S. Knottnerus is al jarenlang bezig de biografie van Peter Westerkamp te reconstrueren © Archief O. Knottnerus
Knottnerus volgt het spoor van Peter Westerkamp terug tot in zijn vroege jeugd: "Geboren op 20 februari 1922 in Siddeburen als zoon van een landarbeider. Komt dan in Noordbroek te wonen in een buurtje dat bekend staat als De Polder. Dat waren lange rijen slechte arbeiderswoningen. In de jaren '50 is de hele buurt plat geschoven en vervangen door sociale woningbouw. Zijn vader ontpopte zich als leider van de communisten in het dorp, hij deed mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Later ging hij bij de landarbeiderspartij van een zekere Moses Wolf. Ze werden overigens niet verkozen. Maar hij bleef bekend staan als links radicaal en werd door de geheime dienst in de gaten gehouden."

De hele familie bij de NSB

In oorlogstijd neemt het verhaal een verrassende wending, ontdekt Knottnerus: "De familie was doodsbenauwd dat hun twee zonen in de jongvolwassen leeftijd misschien wel in een concentratiekamp terecht zouden komen vanwege de communistische sympathieën. Dus heeft de hele familie besloten om zich aan te melden bij de NSB. Ik weet niet of de tweede zoon zich heeft aangemeld bij de SS, maar die is wel naar het oostfront gegaan. Onze hoofdfiguur, de jonge Peter, meldt zich aan bij de SS. Ja, hij vertelt later dat hij dat dat alleen maar deed om namens de communisten te spioneren."
Om geloofwaardig te zijn gaat Westerkamp een paar acties uitvoeren. Knottnerus: "Het eerste wat-ie doet is een andere communist in elkaar slaan. Dat vindt men ook niet echt heel prettig bij de SS, denk ik, want daar krijgt hij zelfs van de gewone burgerrechter straf voor. Maar in elk geval had-ie tegenover de SS zijn geloofwaardigheid bewezen. Zijn tweede actie was nog drastischer, hij sloeg een bejaarde Joodse koopman in elkaar en zijn excuus daarvoor is later: ik wou hem alleen maar waarschuwen voor de razzia."
Hij maakt mensen wijs dat ze een dier zijn. Gaan ze staan blaffen of voor aap spelen.
Otto Knottnerus

Peter Robinson het Levende Oerwoud Wonder

In de onderzoeksnotities van Knottnerus lezen we dat Peter Westerkamp als 21-jarige voor het eerst de bühne betreedt: "Dus al tijdens zijn SS-carrière in maart 1943 treedt hij op in Sappemeer als Morini. Het moderne Denkwonder. In Dronrijp heet hij Marini, ook Denkwonder, later weer in Sappemeer als Morini de sensatie van het jaar, ´telepaath´ en in november en december van 1943 neemt hij een nieuwe hoedanigheid aan: Peter Robinson het Levende Oerwoud Wonder. Hij zegt later dat hij een leerling is van een bekende illusionist uit die tijd, professor Malachini. Dat was een Duitse goochelaar die in Groningen woonde en ook in de oorlog de kost moest verdienen, dus verzorgde hij variété-voorstellingen voor de Landwacht. Later is die Malachini zijn hele kapitaal kwijtgeraakt, omdat hij voor de bezetter werkte."

Vreemde krijgsdienst

Peter Westerkamp moet in 1947 voor de rechter verschijnen vanwege het in vreemde krijgsdienst treden. Hij moet zijn Nederlanderschap inleveren en wordt veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf. Knottnerus: "Hij heeft nog geprobeerd te vertellen dat hij alleen maar geïnfiltreerd was bij de SS. Daar was men niet echt van onder de indruk. Het heeft ook vijftien jaar geduurd voordat hij weer Nederlander mocht worden."
In de zomer van 1948 komt Westerkamp vrij en begint als illusionist op te treden. Volgens Knottnerus is hij een vaardig hypnotiseur: "Hij maakt mensen wijs dat ze een dier zijn. Gaan ze staan blaffen of voor aap spelen. Hij beweert dat hij de waarheid over mensen kan achterhalen en op het toneel werkte dat. En hij begint een privépraktijk. Daar kon je bij hem advies halen. Hij ging dan zitting houden in bijvoorbeeld een hotel, zoals ook in hotel De Jonge in Assen. Daar konden mensen tegen flinke betaling zijn helderziende waarnemingen kopen."
Op een gegeven moment komen er ook optredens buiten Noord-Nederland. Knottnerus: "De praktijk loopt goed. Hij trouwt en verdient aardig de kost, hij heeft een mooie auto gekocht, dat kan wel uit. Al klaagt hij wel dat de autoriteiten hem tegenwerken. Hij adviseert een boer die z´n portemonnee kwijt is en hij wijst de huishoudster van de boer aan als als dader. Dat blijkt achteraf niet waar te zijn." De vrouw doet aangifte en Rabindra wordt in eerste instantie veroordeeld, maar in tweede instantie wordt hij vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. De autoriteiten komen met waarschuwingen. Zoals de politie die namens de burgemeester van Groningen in de krant schrijft: 'met deze man moet u niet in zee gaan, want hij bedriegt u'."
(Tekst gaat door na de afbeelding)
Politie waarschuwt tegen Rabindra
Het Parool 16 12 1953, politie waarschuwt tegen Rabindra © Delpher

'Ultra micro demonische golven'

Intussen is Westerkamp weer terug in de armen van de communistische partij. Tijdens een feest ter gelegenheid van een jubileum van Stalin treedt hij op, in Siddeburen. Het verhaal gaat dat hij ieder jaar op vakantie gaat naar de Sovjet-Unie, vertelt Knottnerus: "Als hij eenmaal over de grens van de DDR was, dan kwamen de cassettebandjes met de Russische marsmuziek tevoorschijn en dan ging hij keihard meezingen."
Maar kennelijk zijn de helderziende activiteiten van Westerkamp/Rabindra niet zo profijtelijk meer. Hij gaat over tot het vervaardigen en verkopen van kastjes tegen aardstralen. Door 'ultra micro demonische golven' zou de verwoestende werking daarvan tenietgedaan worden. Hij verkoopt ze voor prijzen tussen enkele honderden en duizend gulden, vertelt Knottnerus: "Een zekere G. R. uit Noordbroek maakte ze voor Rabindra en verklaart later voor de rechtbank dat sommige kastjes geheel leeg waren. Anderen werden gevuld met wat draadjes, een oude dynamo of iets dergelijks. Als het maar wat elektrisch lijkt, had de telepaat hem gezegd. Voor deze handel moet Rabindra voor de rechter verschijnen, hij wordt wegens oplichting tot een half jaar cel veroordeeld.
(Tekst gaat door na de afbeelding)
Kastejs tegen aardstralen
Rabindra´s kastjes tegen aardstralen halen de De Waarheid, 6 augustus 1957 © Delpher

Niet voor één gat te vangen.

De veroordeling doet de naam van de zelfbenoemde helderziende geen goed. Hij neemt nieuwe namen aan, opereert als Gordini, Borodino of Borgini en verlegt zijn activiteiten naar het Zuiden van het land. Knottnerus: "Dat lukt ook een aantal jaren. De advertenties gaan door tot begin jaren zestig en dan houdt het eigenlijk een beetje op, want de interesse voor dit soort entertainment neemt af. De televisie komt, er is ander vermaak. Ja, en wat doe je dan als Peter Westerkamp zijnde? Dan ga je in televisies handelen. Hij verkoopt showmodellen uit Duitse winkels als nieuw in Nederland, een gouden handel. Hij laat een grote advertentie in de krant zetten: Ik ben Rabindra en ik kan heel goed uw problemen oplossen, maar ik kan nog veel beter televisies verkopen. Hij is echt niet voor één gat te vangen. Heel erg vindingrijk."
De televisiehandel houdt Peter Westerkamp zo´n 10 jaar van de straat. Maar dan lokt het theater weer, weet Knottnerus: "In 1970 doet-ie een benefietvoorstelling, hij treedt op met de jonge Freddy Quinn. Op dat moment een volstrekte onbekende. Vanaf dan gaat Rabindra weer een nieuw bestaan opbouwen want de klad zit in de tv-handel en hij merkt dat toch in de jaren zeventig de belangstelling voor mystiek weer enorm groeit. Binnen de kortste keren gaat het hem ook weer heel goed. Hij rijdt rond in een goudkleurige Mercedes. Af en toe probeert hij ook aandacht te krijgen door bekende paragnosten uit te dagen."
Westerkamp schrijft in een brief aan de Leeuwarder Courant bereid te zijn om waar dan ook in Friesland een openbare voorstelling te geven met hypnose, telepathie en helderziendheid. "Ik geef ze allen de gelegenheid om mij op de proef te stellen in een grote, volle zaal met publiek en pers. Het is dan hun goed recht om mij het zo mogelijk moeilijk te maken, maar ze moeten dan wel eerlijk en objectief blijven oordelen", aldus Rabindra. Hij belooft hij het Friese publiek een avond die men nog nooit heeft meegemaakt, ook niet op de televisie. De uitgedaagde paragnost, Warner Tholen, is niet van plan om de hem toegeworpen handschoen op te rapen. "Ik sta erboven", zegt hij: "Ik vind het de moeite niet waard om te reageren op die gasten. Ik heb er bovendien geen tijd voor."
(Tekst gaat door na de afbeelding)
Rabindra in de telefgraaf
Rabindra adverteerde meer dan 800 keer in de Nederlandse kranten. De Telegraaf, 14 07 1984. © Delpher

Charlatan, charmeur en jokkebrok

Knottnerus vertelt dat het verhaal van Rabindra gedurende de jaren 90 uitdooft als een nachtkaars. Steeds minder advertenties, het wordt langzaam stil. "Ik heb hier een Rabindra-advertentie uit 1999, uit de Leeuwarder Courant. Dat is het laatste bericht wat ik wat ik van hem heb kunnen vinden. Hij was toen 77. Ik weet niet wanneer en waar hij is overleden, er is nergens een rouwadvertentie verschenen. Hij was een vader en echtgenoot en hij schijnt een hele leuke opa te zijn geweest. Ik heb geprobeerd in contact te komen met de familie, maar die zwijgt als het graf. Verder heb ik eigenlijk niks persoonlijks meer over de man kunnen vinden. Ik blijf hem boeiend vinden, deze charlatan, charmeur en jokkebrok. Knottnerus sluit het dossier nog niet: "Er komen toch nog steeds nieuwe stukjes van deze puzzel tevoorschijn. Maar mensen met meer gezichten zijn vaak lastig, die beslissen zelf welke kant ze willen laten zien. Dus ik denk dat je deze man nooit helemaal zou kunnen doorgronden."

Drenthe Toen

Het hele gesprek met Otto Knottnerus wordt uitgezonden op zondag 30 januari in het radioprogramma Drenthe Toen, tussen 12.00 en 14.00 uur. Daarna is het te beluisteren via programma gemist op de website.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl