Drenthe Toen-podcast: Ooggetuigenroute Veenhuizen, verhalen uit een vervlogen eeuw

Mariët Meester
Schrijfster Mariët Meester; filmpjes van haar interviews met inwoners van Veenhuizen zijn nu op tien verschillende plaatsen te zien langs een wandelroute © Lydia Tuijnman / RTV Drenthe
Mariët Meester, de schrijfster die opgroeide in Veenhuizen, interviewde vele dorpsgenoten over het verleden van het gevangenisdorp. Fragmenten uit die interviews zijn nu te bekijken langs een wandelroute, die de naam Ooggetuigenroute meekreeg.
"De opnames zijn al meer dan 10 jaar geleden gemaakt", vertelt Meester, "want toen heb ik onder andere voor mijn boeken Koloniekak en ook voor Hollands Siberië, een heleboel oudere mensen geïnterviewd. Het was eigenlijk een voorstel van het Gevangenismuseum: oral history. Leg vast wat mensen meegemaakt hebben hier, vooral in de tijd dat het in Veenhuizen een besloten situatie was. Toen je er nog niet zomaar in kwam als vreemde."

80 uur beeldmateriaal

Aanvankelijk liep ze nog niet zo warm voor het project, vertelt ze: "Eerst dacht ik: wat een hoop werk. Dat klopte wel. Ik ben er wel meer dan een jaar mee bezig geweest. Al gauw dacht ik, al na een paar interviews: dit is geweldig interessant! Allerlei oudere mensen heb ik heel uitgebreid geïnterviewd."
"De eerste keer had ik gewoon een opname-apparaatje bij me. Mijn man, die is filmmaker, zei: 'Zal ik er dan een camera op een statief bijzetten zodat we ze ook in beeld hebben?' Dus het zijn wel statische opnames, die camera stond er zonder cameraman bij. Maar dat was bewust, ik wilde de intimiteit van dat gesprek niet verstoren door gedoe met een camera. Zo hebben we toch in totaal iets van 80 uur beeld opgebouwd, enorm. Dat is later deels gebruikt voor een documentaire. Die is ook door RTV Drenthe uitgezonden destijds."
(Tekst gaat verder onder de foto)
Korps gestichtswacht
Het korps Gestichtswacht, zoals Mariët Meester het zich herinnert; bewakers met zwarte uniformen en met pistolen. © Collectie Gevangenismuseum, Drents Archief

Bewakers met zwarte uniformen en met wapens

Meester's eigen verhaal is ook onderdeel van de Ooggetuigenroute. Zo vertelt ze daarin over hoe het was om op te groeien in het gevangenisdorp: "De gedetineerden gingen elke zondag naar de kerk. Er waren bewakers bij, met zwarte uniformen en met wapens. Die gingen dan met hen mee. Ik, als meisje in de kerk zag ze dan binnenkomen, ik vond dat natuurlijk bere-interessant. Ze werden aangevoerd met met de boevenbus. Die zag je al door het raam aankomen, nou, dat vond je natuurlijk spannend, om naar die mannen te kijken, want het waren wel andere types dan de brave justitie-ambtenaren die wij om ons heen gewend waren."
Het dorp is voor mij door die interviews veel rijker geworden, maar ook veel zwaarder eigenlijk. Ik wist niet dat er zoveel heftige verhalen bij waren
Mariët Meester

Een dorp dat voor zichzelf leefde

De documentaire die met de beelden van de interviews werd gemaakt duurde 50 minuten. Meester: "Er was dus nog een zee aan materiaal over. Het zat me echt heel erg dwars dat daar niks mee gebeurde. En nu, meer dan 10 jaar verder, zijn de meeste mensen die ik interviewde overleden. Dat maakte het definitief geschiedenis hè... Toen kwam de ondernemersvereniging met een idee: kunnen jullie niet tien kleine filmpjes van maken die de mensen hier in het dorp kunnen bekijken? Een goed idee, echt waar, want het brengt de geschiedenis letterlijk weer tot leven."
Mariët Meester legt de folder die bij de wandeling hoort op tafel: "Kijk. Uiteindelijk is het dus deze Ooggetuigenroute geworden. Het woord zegt het al, deze mensen, die hier vertellen, die zijn er zelf bij geweest. Alles gaat voorbij natuurlijk, maar dit is wel een heel bijzondere geschiedenis van zo'n afgesloten dorp, een dorp dat voor zichzelf leefde, afgezonderd van alles, alleen met de gedetineerden en met de mensen van de gevangenissen die hier werkten."

Podcast en radioserie Drenthe toen

Radiomaker Lydia Tuijnman wandelde samen met Mariët Meester de Ooggetuigenroute en maakte er een 7-delige podcast-en radioserie van. Te beluisteren op zondag in het radioprogramma Drenthe Toen tussen 12.00 en 14.00 uur, via uitzending gemist op de website of naar de podcast van Drenthe Toen.
28/01 Drenthe Toen Podcast Ooggetuigenpad deel 1

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.